Şantiyede Sağlık ve Hijyen

Beton tozu, taş tozu ve silika tozu uzun vadede silikozis gibi ciddi akciğer hastalıklarına yol açabilir. Kesme, delme ve taşlama işlerinde mutlaka toz kontrolü (su ile ıslatma, toz emişli aparat) ve uygun solunum koruması (FFP2/FFP3 maske) kullanılmalıdır.

Boyalar, tinerler ve yapıştırıcılar buharlaştığında solunum yoluyla vücuda girebilir. Kapalı ve az havalanan alanlarda kimyasal kullanılmamalı; etiket bilgileri ve güvenlik bilgi formları (SDS) incelenmelidir.

• Sürekli 85 dB üzeri gürültüye maruz kalmak işitme kaybına yol açar.
• Gürültülü makine ve aletlerin yakınında kulak koruyucu kullanmak zorunludur.
• Çalışma ortamında gürültü ölçümleri yapılmalı ve sonuçlar çalışanlarla paylaşılmalıdır.
• Beton kırıcı, delici ve kompresörler en yüksek gürültü kaynaklarındandır.

Yaz aylarında güneş altında, ağır işlerde çalışanlar ısı stresi riski altındadır. Sıcak çarpması; baş dönmesi, bulantı, kuru ve sıcak cilt ile kendini gösterir ve hayati risk taşır.

• Günün sıcak saatlerinde (11:00-16:00) ağır işler planlanmamalıdır.
• Sık ve yeterli su içilmeli; tuz kaybına karşı ayran/salça gibi gıdalar tercih edilmelidir.
• Koruyucu krem, şapka/başlık ve hava alan kıyafetler kullanılmalıdır.
• Kışın ise soğuğa karşı katmanlı giyim ve sık mola düzenlenmelidir.

• Tuvalet ve soyunma alanları düzenli temizlenmeli, el yıkama olanakları sağlanmalıdır.
• Yemek yeme alanları toz ve kimyasal kaynaklardan ayrı ve temiz olmalıdır.
• İçme suyu hijyenik kaplarda ve iş sahasına yakın yerlerde bulundurulmalıdır.
• Bulaşıcı hastalık belirtisi gösteren çalışanlar sağlık birimine yönlendirilmelidir.
• Yara ve kesikler temiz tutulmalı, bandajla kapatılmalı ve işverene bildirilmelidir.

Meslek hastalıkları, uzun süreli maruziyetin sonucu olarak yavaşça gelişir ve belirtileri işle bağdaştırılmadığı için geç fark edilir. Toz kaynaklı akciğer hastalıkları (silikozis), gürültüye bağlı işitme kaybı, titreşime bağlı el-kol hastalıkları ve cilt/kimyasal rahatsızlıkları inşaat sektöründe en yaygın olanlardır.

Korunma üç ayaklıdır: kaynakta önlem (tozlu işte ıslak çalışma, daha az gürültülü ekipman), ortam ölçümleri (maruziyet değerlerinin periyodik kontrolü) ve kişisel korunma (uygun maske, kulak koruyucu, eldiven). Periyodik sağlık gözetimi, hastalığın erken evrede yakalanmasını sağlar.

• Tozlu işlerde ıslak yöntem ve uygun maskeli toz maskesi kullanılır.
• Yüksek gürültülü alanlarda kulak koruyucu takılır; maruziyet süresi kısaltılır.
• Titreşimli aletlerde mola verilir; ısı ve soğuktan koruyan eldiven kullanılır.
• Periyodik muayeneler aksatılmaz; belirtiler mutlaka işyeri hekimine iletilir.

Ağustos ayında, öğle saatlerinde çatıda çalışan bir işçi baş dönmesi, bulantı ve aşırı terleme şikayetiyle bayılır. Arkadaşları onu gölgeye alır, su verir ve serinletir; işçi kısa sürede kendine gelir. Isı stresi fark edilmeseydi sıcak çarpması gelişebilir ve hayati risk oluşabilirdi.

Sıcak havalarda çalışma, planlı yapılmalıdır: en sıcak saatlerde (11-15) ağır işler azaltılır, düzenli mola ve su alımı sağlanır, çalışanlar ısı stresi belirtileri konusunda eğitilir. Belirti gösteren kişi hemen serin alana alınır; bilinç kaybı varsa 112 çağrılır.

• Sıcak saatlerde ağır işler kısaltılır, gölgede düzenli mola verilir.
• Her 15-20 dakikada bir su içilir; idrar rengi açık olmalıdır.
• Isı stresi belirtileri (baş dönmesi, bulantı, kramp) tanınır.
• Sıcak çarpması şüphesinde acil sağlık ekibi çağrılır.