1İSG Yönetim Zinciri
6331 sayılı Kanun, iş sağlığı ve güvenliği konusunda tarafların sorumluluklarını net şekilde belirler. İşveren önleme ve koruma yükümlülüğünün birincil sahibidir; ancak bu yükümlülük, İSG uzmanı, işyeri hekimi ve tüm çalışanların katılımıyla hayata geçer.
Az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri, faaliyet süreleri boyunca İSG uzmanı ve işyeri hekimi hizmeti almak zorundadır. İnşaat işleri çok tehlikeli sınıfta yer aldığından bu yükümlülük tüm şantiyeler için geçerlidir.
2Görev ve Sorumluluklar
| Taraf | Temel Sorumluluğu |
|---|---|
| İşveren | Riskleri önlemek, önleme hiyerarşisini uygulamak, eğitim ve sağlık gözetimini sağlamak |
| İSG Uzmanı | Risk değerlendirmesi yapmak, önlemleri önermek, denetim ve rehberlik yapmak |
| İşyeri Hekimi | Sağlık gözetimi, muayene, çalışma ortamının sağlık yönünden izlenmesi |
| Çalışan | Talimatlara uymak, KKD kullanmak, tehlikeli durumları bildirmek |
| Çalışan Temsilcisi | Çalışanları temsil etmek, görüş bildirmek, eğitimlere katılımı izlemek |
3Çalışanların Hak ve Yükümlülükleri
Çalışanlar, ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşılaştıklarında işi bırakıp güvenli bir yere çekilme hakkına sahiptir. Bu durum, çalışanın aleyhine sonuç doğurmaz. Ayrıca çalışanlar İSG mevzuatından kaynaklanan haklarını kullandıkları için işten çıkarılamaz.
Buna karşılık çalışanların da yükümlülükleri vardır: verilen talimatlara uymak, sağlanan KKD'yi kullanmak, eğitimlere katılmak ve gördükleri tehlikeleri derhal amirlerine bildirmek.
Ciddi ve yakın tehlikeyi bildirmeden işi bırakmak hakkınız değil, sorumluluklarınızı ihmal etmek anlamına gelir. Önce amirinize, yoksa İSG uzmanına haber verin.
4İSG Kurulu ve Eğitimler
- 50 ve üzeri çalışanı olan işyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu kurulması zorunludur.
- Çalışanlara işe başlamadan önce ve iş değişikliğinde temel İSG eğitimi verilir.
- Çok tehlikeli işyerlerinde bu eğitimler en az 16 saat olarak planlanır ve yıllık tekrarlanır.
- Yüksekte çalışma, kapalı alan, vinç operatörlüğü gibi özel işlerde ek ve özel eğitimler zorunludur.
5Şantiyede Bildirim ve İletişim Zinciri
Etkili bir İSG organizasyonu, bilginin doğru kişiye hızla ulaşmasına bağlıdır. Şantiyede görevli İSG uzmanı, işveren vekili, ustabaşı ve işçi arasındaki iletişim zinciri net olmalıdır. Her çalışan, 'tehlikeyi kime bildireceğini' ve 'acil durumda kime ulaşacağını' ilk günden bilmelidir.
İletişimin kopması genellikle küçük gibi görünen ihmalden kaynaklanır: bildirim yapılmaz, form doldurulmaz, toplantıya katılım olmaz. Bu nedenle şantiyelerde haftalık güvenlik toplantıları ve günlük kısa brifingler düzenlenir. Toplantılarda soru sormak çekinilecek bir şey değil, yapılması gereken bir görevdir.
- Amirinizi, İSG uzmanını ve acil durum sorumlularını ismen tanıyın.
- Bildirim formunun nerede ve nasıl doldurulduğunu öğrenin.
- Günlük brifinglere katılın; görev değişikliklerinde mutlaka bilgilendirin.
- Anlaşılmayan talimatları sorun; yarım anlaşılan talimat risklidir.
Şantiyede 'bilmiyordum' diyebilmek, 'bilmiyormuş gibi yapmaktan' çok daha güvenlidir.
6Vaka: Eğitimsiz Yeni Çalışan
Bir firma, yoğun dönemde kalıp işçisi arayan bir taşeronla çalışmaya başlar. Yeni gelen işçi, ilk gün temel İSG eğitimi ve saha oryantasyonu yapılmadan doğrudan yüksekte çalışma bölgesine gönderilir. İşçi emniyet kemerini yanlış noktaya bağlar; ustabaşı kontrolü sırasında hatayı fark edip düzeltir.
Olayda yaralanma olmaz ancak firma taşerona eğitim ve oryantasyon zorunluluğunu hatırlatan yazı gönderir. Sonuç: İSG organizasyonu yalnızca 'kağıt üzerinde' değil, saha girişinde fiilen uygulanmalıdır. Yeni başlayan herkes, işe başlamadan önce eğitimden geçirilmelidir.
- Yeni çalışanlar işe başlamadan önce temel İSG eğitiminden geçirilir.
- Saha oryantasyonu: acil çıkışlar, toplanma alanı, ilk yardım noktaları gösterilir.
- Yüksekte çalışma gibi yüksek riskli işler deneyimsiz işçiye verilmez.
- Taşeron çalışanları da aynı eğitim standartlarına tabidir.
Eğitimsiz işçi, şantiyenin en büyük riskidir. Deneyimli görünmek, eğitimli olmak anlamına gelmez.