1Şantiyenin Çevresel Etkileri
İnşaat çalışmaları; hafriyat atıkları, inşaat molozu, ambalaj atıkları, kimyasal atıklar ve atık suların yanı sıra toz ve gürültü üreterek çevreyi etkiler. Bu etkilerin kontrolü hem yasal bir zorunluluk hem de toplumsal bir sorumluluktur.
Büyük projelerde Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci uygulanır; tüm projelerde ise atık yönetimi planı hazırlanır ve saha düzenli olarak denetlenir.
2Atık Ayrıştırma ve Bertaraf
- İnşaat atıkları (beton, tuğla, demir, ahşap) türüne göre ayrıştırılarak geri dönüşüme veya lisanslı depolama tesislerine gönderilir.
- Tehlikeli atıklar (boya artığı, solvent, kontamine ambalaj, atık yağ) ayrı ve işaretli kaplarda toplanır; lisanslı firmalara teslim edilir.
- Hafriyat toprağı, uygun olmayan yerlere dökülemez; belediyenin gösterdiği alanlara taşınır.
- Asbest içeren malzemeler (eski yalıtım, çatı kaplama) yalnızca lisanslı ekiplerce sökülür ve bertaraf edilir.
Asbestli malzemeyi kırıp parçalamak ve normal çöple karıştırmak ciddi bir sağlık ve hukuki risk oluşturur.
3Toz ve Gürültü Kontrolü
- Hafriyat ve taşıma yolları düzenli olarak sulanarak toz oluşumu azaltılır.
- Kesme ve taşlama işlerinde su kullanımı veya toz emişli ekipman tercih edilir.
- Gürültülü işler yerleşim alanlarına yakın saatlerde planlanır; belediyenin gürültü sınırlarına uyulur.
- Malzeme taşıyan araçların üzeri kapatılır, lastikleri yola çıkmadan temizlenir.
- Şantiye çevresine toz ve gürültü kontrolü amacıyla perde/panel uygulanır.
4Su ve Toprak Koruması
Beton mikserleri, motor yağları ve kimyasalların kanalizasyona ve toprağa karışması önlenmelidir. Yağ ve yakıt depolama alanları sızdırmaz tablaya sahip olmalı, makinelerin bakımları sızıntı riski göz önünde bulundurularak yapılmalıdır.
Şantiyede oluşan atık sular arıtılmadan dere, göl veya kanala verilmemelidir. Özellikle beton yıkama suları alkali yapısı nedeniyle su canlılarına zarar verir; çökeltme havuzlarında toplanmalıdır.
5Tehlikeli Atık Sınıflandırması
Şantiyelerde oluşan atıkların büyük kısmı (beton, demir, hafriyat) geri kazanılabilir. Ancak boya, tiner, yağ, asbest içeren malzemeler, kullanılmış filtre ve aküler tehlikeli atık sınıfına girer ve ayrı toplanmak zorundadır. Tehlikeli atığın normal çöple karışması, hem çalışanları hem çevreyi riske atar.
Tehlikeli atıklar üzerinde etiketi ve kapağı kapalı kaplarda, ayrı bir alanda depolanır. Bu alanlar yağmurdan ve yetkisiz kişilerden korunur. Atık, lisanslı firmalara teslim edilir ve her teslim için ulusal atık taşıma kodu (UATF) düzenlenir.
- Tehlikeli atıklar (boya, tiner, yağ, asbest, akü) normal atıkla karıştırılmaz.
- Tehlikeli atık alanı ayrı, etiketli ve kapalı kaplarda düzenlenir.
- Atıklar lisanslı firmalara teslim edilir; UATF kodu alınır.
- Yakıt ve kimyasal dolum alanlarında döküntü önleyici konteyner bulundurulur.
Tehlikeli atığı çöpe karıştırmak, para cezasının ötesinde çevreye geri dönüşü olmayan zarar verir.
6Vaka: Kimyasal Döküntü
Bir şantiyede tiner bidonu, istiflenirken devrilir ve açık alanda yaklaşık 5 litre tiner yere yayılır. Çalışanlar önce olayı görmezden gelir; rüzgarla buhar yayılır ve bir işçi baş dönmesi hisseder. Görevli ekip, alanı boşaltıp emici kumla döküntüyü kontrol altına alır.
Kimyasal döküntüde ilk kural alanı boşaltmak ve kaynağı izole etmektir. Döküntü emici malzemeyle (kum, emici ped) sarılır, asla suyla yıkanmaz (su yayılımı artırabilir). Döküntü seti (absorbent kit) kolayca erişilebilir bir yerde bulundurulmalıdır.
- Kimyasal döküntüde önce alan boşaltılır ve izole edilir.
- Döküntü suyla yıkanmaz; emici kum/ped ile sarılır.
- Döküntü seti ve malzeme güvenlik bilgi formu (MSDS) kolay erişilebilir olur.
- Buhar solunması halinde kişi temiz havaya alınır, gerekirse sağlık ekibi çağrılır.